Một gương mặt có ba loại sẹo rỗ: vì sao không có thứ tự cố định?
Một gương mặt có thể có sẹo đáy nhọn, đáy vuông và đáy tròn. Bác sỹ không áp dụng thứ tự cố định mà xây dựng kế hoạch dựa trên cấu trúc tổn thương và thăm khám.
Bác sỹ không áp dụng một thứ tự cố định cho mọi người, mà kế hoạch được xây dựng dựa trên việc thăm khám loại sẹo, độ sâu, số lượng, vị trí cùng tình trạng mụn đang hoạt động của từng người.
Tóm tắt nhanh:
- Một người có thể đồng thời có nhiều dạng sẹo lõm như đáy nhọn, đáy vuông và đáy tròn trên các vùng khác nhau.
- Không có một quy trình sắp xếp cố định cho mọi trường hợp; nếu đang có mụn bùng phát, việc kiểm soát mụn thường được bắt đầu trước.
- Kế hoạch can thiệp cần kết hợp đánh giá theo cấu trúc mô, độ sâu và bề mặt thay vì phụ thuộc vào một máy móc đơn lẻ.
Sự xuất hiện cùng lúc của ba dạng sẹo rỗ trên một khuôn mặt
Theo Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), một người hoàn toàn có thể xuất hiện nhiều hơn một dạng sẹo lõm do mụn để lại. Thực tế trên da, bạn có thể quan sát thấy ba hình thái tổn thương chính cùng tồn tại:
- Sẹo đáy nhọn (ice-pick): Các vết lõm nhỏ và sâu, miệng hẹp nhưng ăn sâu xuống bên dưới.
- Sẹo đáy tròn (rolling): Các vết sẹo rộng, nông, tạo cảm giác bề mặt da lượn sóng nhấp nhô.
- Sẹo đáy vuông (boxcar): Các tổn thương có hình tròn hoặc bầu dục, bờ thành rõ, rộng hơn sẹo đáy nhọn nhưng hẹp hơn sẹo đáy tròn.
Bên cạnh các vết sẹo này, những vùng đổi màu phẳng trên da sau mụn không nhất thiết là sẹo lõm. Do cấu trúc của từng dạng sẹo có sự khác biệt rõ rệt về độ sâu và hình thái, bác sỹ không thể áp dụng cùng một tác động duy nhất cho toàn bộ khuôn mặt.
Kiểm soát mụn hoạt động trước khi can thiệp sẹo
Khi xem xét thứ tự xử lý, yếu tố đầu tiên mà bác sỹ đánh giá là tình trạng viêm nhiễm hiện tại. AAD chỉ ra rằng nếu mụn đang bùng phát, quá trình điều trị thường bắt đầu bằng việc kiểm soát mụn để giảm viêm và ngăn ngừa các vết sẹo mới hình thành.
Việc can thiệp vào nền da đang có ổ viêm cấp tính không chỉ cản trở hiệu quả cải thiện mô sẹo mà còn có thể làm tổn thương thêm trầm trọng. Vì vậy, bước ổn định hoạt động của mụn là ưu tiên nền tảng trước khi bước vào các kế hoạch can thiệp thẩm mỹ chuyên sâu cho từng vết lõm.
Đánh giá theo cấu trúc, độ sâu và bề mặt thay vì dựa vào một thiết bị
Nhiều người tìm kiếm giải pháp điều trị sẹo rỗ thường kỳ vọng vào một thiết bị công nghệ duy nhất có thể giải quyết tất cả. Tuy nhiên, hướng tiếp cận y khoa tập trung vào việc phân tích đặc tính giải phẫu của từng tổn thương:
- Mối liên hệ với mô bên dưới: AAD cho biết phẫu thuật sẹo có thể được dùng để nâng một số sẹo khỏi mô bên dưới; bác sỹ phải thăm khám mới biết điều này có liên quan tới vùng sẹo cụ thể hay không.
- Hình thái và độ sâu: Sẹo đáy nhọn nhỏ nhưng sâu, trong khi sẹo đáy tròn rộng và nông hơn. Sự khác biệt này là lý do không thể dùng cùng một cách cho mọi vết sẹo.
- Số lượng và vị trí: Kế hoạch còn phải xét mật độ sẹo và vùng da bị ảnh hưởng, thay vì chọn phương pháp chỉ từ tên một loại máy.
Kế hoạch cá nhân hóa đòi hỏi phải xem xét tổng hòa các yếu tố: loại sẹo, số lượng vết lõm, vị trí phân bố trên mặt, tuổi tác, tông màu da và mục tiêu của bạn. Do đó, bác sỹ sẽ phối hợp các công cụ thích hợp cho từng vùng thay vì áp đặt một máy móc duy nhất.
Các phương pháp can thiệp cho từng dạng tổn thương
AAD ghi nhận rằng các vết sẹo lõm có thể đòi hỏi nhiều hơn một phương pháp can thiệp để đạt được sự cải thiện. Các lựa chọn được AAD liệt kê bao gồm:
- Phẫu thuật sẹo (scar surgery): Có thể nâng vết sẹo tách khỏi mô bên dưới, hữu ích cho việc giải phóng điểm neo sâu.
- Lột da bằng hóa chất (peels) và tái tạo bề mặt bằng laser (laser resurfacing): Tác động lên các lớp da để hỗ trợ làm mịn bề mặt và cải thiện kết cấu.
- Chất làm đầy (fillers): Bổ sung thể tích tạm thời bên dưới đáy vết lõm.
- Lăn kim (microneedling), sóng cao tần (radiofrequency) và PRP: Là những lựa chọn AAD liệt kê; việc dùng riêng hay phối hợp phải dựa trên thăm khám.
- Mài da (dermabrasion): Hỗ trợ xử lý các gồ ghề trên tầng nông.
Sẹo đáy nhọn và sẹo đáy tròn có thể cần các phương pháp khác nhau, do đó bác sỹ sẽ xây dựng các bước can thiệp tùy theo phản ứng mô của từng người mà không theo một khuôn mẫu cứng nhắc.
Quá trình phục hồi và chăm sóc sau can thiệp
Sau khi thực hiện một số thủ thuật can thiệp sẹo như TCA Cross, laser CO2 hoặc cắt đáy sẹo (subcision), tình trạng sưng hoặc bầm tím có thể xuất hiện trên da. Các lớp mài nhỏ có thể bong tróc sau khoảng 4 đến 7 ngày.
Diễn tiến hồi phục này hoàn toàn khác nhau tùy thuộc vào phương pháp được chỉ định và đặc điểm da của từng người. Việc chăm sóc tại nhà cần tuân thủ chặt chẽ theo hướng dẫn của bác sỹ điều trị trực tiếp để theo dõi quá trình hồi phục phù hợp với phương pháp đã thực hiện.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Có một thứ tự can thiệp sẹo chuẩn áp dụng cho tất cả mọi người không?
Không. AAD không đưa ra một thứ tự cố định hay một công thức kết hợp cố định cho mọi trường hợp. Bác sỹ sẽ xây dựng kế hoạch riêng dựa trên loại sẹo, số lượng, vị trí, tông da và tình trạng viêm của từng người.
Nếu da vừa có sẹo vừa có mụn viêm thì xử lý thế nào?
Nếu mụn đang bùng phát, kế hoạch thường bắt đầu bằng việc kiểm soát mụn để giảm bớt viêm nhiễm và ngăn ngừa việc hình thành thêm các vết sẹo mới trước khi can thiệp sẹo.
Vết đổi màu phẳng sau khi hết mụn có phải là sẹo lõm không?
Không nhất thiết. Theo AAD, các vùng phẳng bị thay đổi màu sắc sau mụn không phải là sẹo lõm và chúng có tính chất tổn thương hoàn toàn khác với các dạng sẹo có khiếm khuyết thể tích.
Nội dung được Ban biên tập BonBoz Clinic biên soạn và đối chiếu với các nguồn y khoa được dẫn trong bài.
Nội dung chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sỹ.
Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sỹ. Kết quả thực tế khác nhau tuỳ tình trạng và cơ địa của mỗi người.