Sẹo rỗ khác sẹo lồi, sẹo phì đại thế nào? Điều trị có giống nhau?

Bài viết được đội ngũ bác sỹ chuyên khoa Da liễu BonBoz Clinic biên soạn và kiểm duyệt nội dung.

Sẹo có nhiều loại và không phải loại nào cũng giống nhau về bản chất lẫn cách điều trị. Sẹo rỗ, sẹo lồi và sẹo phì đại là ba nhóm thường bị nhầm lẫn, trong khi cách hình thành và hướng xử lý khác hẳn nhau. Phân biệt đúng loại sẹo là bước quan trọng đầu tiên, vì điều trị sai hướng không những không hiệu quả mà đôi khi còn làm nặng thêm. Hiểu sự khác biệt giúp bạn trao đổi với bác sĩ đúng trọng tâm.

Sẹo rỗ là loại sẹo gì?

Sẹo rỗ (sẹo lõm) là sẹo bị mất mô, tạo vết lõm xuống dưới bề mặt da, thường gặp sau mụn viêm nặng hoặc thuỷ đậu. Đây là hậu quả của việc mô da bị phá huỷ và không được lấp đầy hoàn toàn khi lành. Sẹo rỗ có nhiều dạng như chân đá, đáy vuông, đáy tròn. Vì bản chất là "thiếu mô", hướng điều trị tập trung vào kích thích tái tạo collagen và làm đầy đáy sẹo.

Sẹo lồi và sẹo phì đại khác gì?

Ngược lại với sẹo rỗ, sẹo lồi và sẹo phì đại là do mô sẹo phát triển quá mức, tạo khối gồ lên trên bề mặt da. Sẹo phì đại thường gồ trong phạm vi vết thương ban đầu và có thể dịu dần theo thời gian; sẹo lồi phát triển lan ra ngoài ranh giới vết thương, khó tự dịu và dễ tái phát. Cả hai liên quan đến cơ địa và quá trình lành thương, khác hẳn cơ chế "mất mô" của sẹo rỗ.

Vì sao phân biệt loại sẹo lại quan trọng?

Vì cơ chế trái ngược nhau, điều trị cũng đi theo hướng khác nhau: sẹo rỗ cần kích thích tái tạo để làm đầy, trong khi sẹo lồi/phì đại cần làm phẳng, giảm mô thừa. Áp dụng phương pháp của loại này cho loại kia không hiệu quả và có thể gây hại; ví dụ tác động mạnh không đúng cách lên cơ địa sẹo lồi có thể kích thích sẹo phát triển thêm. Đây là lý do việc bác sĩ khám và phân loại đúng trước khi điều trị là bắt buộc.

Một người có thể có nhiều loại sẹo cùng lúc không?

Có. Nhiều người có thể có sẹo rỗ sau mụn ở vùng này và sẹo lồi hoặc thâm ở vùng khác, hoặc các dạng sẹo rỗ khác nhau trên cùng gương mặt. Ngoài ra, sẹo rỗ thường đi kèm thâm sau viêm. Vì vậy một phác đồ tốt thường cần đánh giá tổng thể các loại sẹo và vấn đề da đi kèm, rồi phối hợp phương pháp phù hợp cho từng loại thay vì áp một cách duy nhất.

Làm sao biết mình thuộc loại sẹo nào?

Cách chắc chắn nhất là để bác sĩ da liễu soi da và khám trực tiếp, vì phân biệt loại sẹo cần nhìn cấu trúc, độ gồ/lõm và đánh giá cơ địa. Tự phán đoán qua ảnh dễ nhầm, nhất là khi có nhiều loại đi kèm. Sau khi xác định đúng loại, bác sĩ sẽ tư vấn hướng điều trị phù hợp. Đây là bước không nên bỏ qua để tránh điều trị sai hướng và tốn công.

Câu hỏi thường gặp

Sẹo rỗ có thể biến thành sẹo lồi không?

Không. Sẹo rỗ (mất mô) và sẹo lồi (thừa mô) là hai cơ chế khác nhau, không chuyển hoá thành nhau. Tuy nhiên một người có thể có cả hai loại ở các vị trí khác nhau tùy cơ địa và cách lành thương.

Điều trị sẹo rỗ và sẹo lồi có giống nhau không?

Không. Sẹo rỗ cần kích thích tái tạo để làm đầy, còn sẹo lồi/phì đại cần làm phẳng, giảm mô thừa — hai hướng ngược nhau. Vì vậy cần phân loại đúng trước khi chọn phương pháp.

Làm sao biết vết sẹo của mình là loại nào?

Nên đi khám để bác sĩ đánh giá cấu trúc và độ gồ/lõm của sẹo, vì tự phán đoán dễ nhầm. Xác định đúng loại giúp chọn hướng điều trị phù hợp và tránh làm nặng thêm.

Nếu bạn chưa chắc sẹo của mình thuộc loại nào và nên điều trị ra sao, hãy để bác sĩ da liễu soi da, phân loại sẹo và tư vấn hướng phù hợp trước khi bắt đầu.